SP dient voorstel in: niemand vergeten bij herdenken!
Nu de provincie Gelderland structureel het herdenken van de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en het vieren van bevrijding gaat ondersteunen, wil de SP dat daarbij niemand wordt vergeten. Fractievoorzitter Eric van Kaathoven diende hiertoe een motie in tijdens de Statenvergadering van 16 december 2025. Van Kaathoven: “In het verleden zijn hele groepen die slachtoffer zijn van de oorlog grotendeels vergeten en ook nu is er vaak nog maar beperkte aandacht voor hen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het lot van Sinti en Roma, homo’s, politieke tegenstanders en mensen met een beperking maar ook aan de slachtoffers van de Japanse bezetting.”
In de motie roept de SP het provinciebestuur op om bij het beleidskader Vrijheid dat het thema herdenking, en bevrijding omvat, er bij partners op aan te dringen dat er meer aandacht komt voor vaak vergeten groepen. In de beginjaren na de oorlog werden zelfs Joodse mensen, ondanks alle leed dat hen is aangedaan in de oorlog, vaak vergeten. Maar ook tegenwoordig is er voor veel groepen van slachtoffers maar beperkte aandacht. In het hele beleidskader Vrijheid wordt nergens aandacht besteed aan de vaak vergeten groepen in het algemeen en ook niet aan specifieke groepen zoals Roma en Sinti homo’s, politieke tegenstanders en mensen met een beperking. “Wat de SP betreft is het de verantwoordelijkheid van een overheid om niet bepaalde groepen onderbelicht te laten bij herdenken en vieren. Om ervoor te zorgen dat we niemand vergeten”, zegt fractievoorzitter Eric van Kaathoven.
Ook aan de kant van het verzet en de bevrijders zijn er groepen die vaak onderbelicht zijn zoals het communistisch verzet en de zwarte Amerikanen onder de bevrijders. Onlangs was over dat laatste veel te doen omdat twee informatiepanelen over de rol van zwarte militairen weggehaald werden in het bezoekerscentrum van de Amerikaanse begraafplaats in Margraten. De provincie Limburg tekende hier heel terecht protest tegen aan.
Vergeten Holocaust
Van Kaathoven vertelde in zijn betoog om niemand te vergeten kort het levensverhaal van Zoni Weisz, dat zich in de oorlogsjaren vrijwel volledig in Gelderland afspeelde. Op 16 mei 1944 vond de zogenaamde ‘zigeunerrazzia’ plaats, een gecoördineerde actie van de Nederlandse politie in opdracht van de Duitsers om Roma en Sinti op te pakken en op transport te zetten naar kamp Westerbork en later naar Auschwitz. Zoni Weisz was toen een jongetje van zeven jaar en was door toeval niet thuis toen zijn vader, moeder, zusjes en broertje werden opgepakt in Zutphen. Met zijn tante en haar gezin vluchtte hij en vond tijdelijk onderdak in de melkfabriek in Beltrum. Een paar dagen later gaven ze zichzelf aan nadat neefje Hannes was opgepakt en ze geen uitweg meer zagen. Ze werden uiteindelijk door een politieagent gered toen ze op station Assen waren om toegevoegd te worden aan het transport van Westerbork naar Auschwitz. Via een neef in Doetinchem en uiteindelijk bij zijn opa en oma in Nijmegen overleefde Zoni Weisz de oorlog. Maar hij zag zijn vader moeder, zusjes en broertje nooit meer terug.
Weisz werd later in zijn leven een beroemd sierbloemkunstenaar en zette zich in voor erkenning van het lot van Sinti en Roma in de Tweede Wereldoorlog. Hij vertelde zijn verhaal en dat van zijn volk zowel in het Duitse parlement als bij de Verenigde naties en schreef er het indrukwekkende boek ‘Vergeten Holocaust’ over.
Motie ontraden door gedeputeerde
De motie om niemand te vergeten, werd door de gedeputeerde Drenth (CDA) ontraden. Volgens hem doet de provincie al waar de SP om vraagt en zou het voorstel daarom overbodig zijn. Van Kaathoven gaf daarop aan dat uit niets blijkt dat de provincie ervoor zorgt dat er geen groepen vergeten worden, en dat de gedeputeerde het voorstel van de SP mag zien als een steuntje in de rug als de intenties hetzelfde zijn. Maar de gedeputeerde volhardde in zijn advies aan Provinciale Staten. De motie kreeg in de stemming onvoldoende steun. Naast alle coalitiepartijen stemden ook de radicaal-rechtse partijen tegen.
De SP-fractie zal in haar controlerende rol de vorderingen op dit gebied nadrukkelijk blijven volgen de komende jaren.
UPDATE
Uit antwoord op Statenvragen van de SP blijkt dat de provincie in tegenstelling tot wat de gedeputeerde stelde in het debat geen staand beleid heeft waarbij de rol van fascisme expliciet benoemd wordt of hier bij partners op wordt aangedrongen. Daarmee had de motie volgens de SP niet ontraden mogen worden op deze grond. De SP is blij met de toegezegde aandacht voor vaak vergeten groepen, maar er is geen enkele garantie dat dit ook voldoende gebeurt. Dat baart de SP zorgen.
ZIE OOK